Geçmiş dönemlerin at canbazları, hem görünüşleri hem de davranışlarıyla halk arasında hemen fark edilen kişilerdi. Çoğu iri yapılı, geniş omuzlu ve güçlü kuvvetli kimselerdi. Kalın enseleri, gür bıyıkları ve kendilerine güvenen tavırlarıyla dikkat çekerlerdi. Giyimleri de dönemin diğer insanlarından farklıydı. Başlarında çoğu zaman yana eğik duran vişne çürüğü renginde bir fes bulunurdu. Sırtlarına kenarları işlemeli kısa ceketler giyerler, kış aylarında ise yakası tavşan postuyla süslenmiş kalın gocuklar kullanırlardı. Yeleklerinin üzerinde altın saat köstekleri taşımak, onların zenginlik ve gösteriş merakını yansıtan önemli ayrıntılardan biriydi. Dizlerinin üzerine kadar çıkan uzun çizmeler ise kıyafetlerini tamamlayan en belirgin unsurlardı Private Tours Istanbul.
Gösterişli Arabalar ve Reklam Amaçlı Geziler
At canbazları, satışa çıkardıkları atların dikkat çekmesi için büyük bir özen gösterirlerdi. Reklam yapmak amacıyla “brik” adı verilen yüksek ve dört tekerlekli arabalara en güzel atlarını koşarlardı. Bu arabalarla İstanbul’un en kalabalık semtlerinde dolaşarak hem atlarını tanıtır hem de halkın ilgisini çekmeye çalışırlardı.
Fatih, Tophane ve Beşiktaş gibi semtlerden hızla geçer, özellikle kalabalık caddelerde gösterişli sürüşler yaparlardı. Ramazan aylarında Şehzadebaşı’nın hareketli sokaklarında, bahar mevsiminde Kağıthane mesirelerinde, diğer zamanlarda ise Beyoğlu’nun ünlü Cadde-i Kebir’inde dolaşırlardı. Bu geziler sırasında kendilerini göstermekten büyük keyif alırlar, arabalarını ustalıkla sürerlerdi.
Halkın Dikkatini Çeken Gösteriler
Arabayı kullanan canbaz, omuzlarından birini yukarı kaldırıp diğerini aşağı salarak kendine özgü bir duruş sergilerdi. Elindeki kırbacı havada şaklatarak yüksek sesle “Destur!” ve “Varda!” diye bağırır, önündeki insanların yolu açmasını isterdi. Bu sesler ve atların nal sesleri, çevrede bulunan herkesin dikkatini çekerdi.
Brik arabaları ağır yük taşıdıkları için hareket ettikçe yayları iyice çöker, araba neredeyse yere değecekmiş gibi görünürdü. Bunun sebebi yalnızca iri yapılı sürücüler değil, çoğu zaman arabada bulunan birkaç arkadaşlarının da aynı araca binmiş olmasıydı. Böylece araba hem daha gösterişli görünür hem de çevrede daha fazla ilgi uyandırırdı.
Gösterişin Zirvesi
Bazı at canbazları gösterişi daha da ileri götürürdü. Atların koşum takımlarına ve arabanın halkalarına süslü zincirler takarlar, hareket ettikçe çıkan metal sesleri çevrede yankılanırdı. Bu şıkırtıları duyan insanlar, önemli bir devlet adamının ya da zengin bir kişinin geçtiğini sanarak merakla yola bakardı.
Araba uzaktan görünüp hızla yaklaşırken toz kaldırır, yayalar güvenlik için kaldırımlara çekilir, bazıları ise dükkânlara girerek geçişi izlerdi. Geçit tamamlandıktan sonra halk hayranlıkla atları seyretmeye devam ederdi.
At Meraklılarının Hayranlığı
Atlardan anlayan kişiler, bu gösterişli geçişleri büyük bir ilgiyle takip ederdi. Güzel ve güçlü atları görünce, “Maşallah, ne güzel küheylanlar! Allah sahibine bağışlasın.” gibi sözlerle hayranlıklarını dile getirirlerdi. Böyle kaliteli atların değerini bilen, onları iyi kullanacak kişilere nasip olmasını temenni ederlerdi.
Bütün bu gösteriler, yalnızca bir eğlence değil, aynı zamanda dönemin en etkili reklam yöntemlerinden biriydi. At canbazları, sahip oldukları atların değerini artırmak ve daha iyi fiyatlarla satabilmek için kıyafetlerinden arabalarına, kullandıkları aksesuarlardan davranışlarına kadar her ayrıntıyı özenle planlarlardı. Bu nedenle Osmanlı İstanbul’unda at canbazları, yalnızca hayvan tüccarı değil, aynı zamanda dikkat çekmeyi çok iyi bilen usta pazarlamacılar olarak da tanınırlardı.