Bu eşsiz kabir taşının değeri fark edildiğinde, onun İslâm ve Şark Eserleri Müzesi’ne kazandırılması gerektiği düşünülmüştür. Bu amaçla, dönemin müze müdürü olan merhum Abdülkadir Erdoğan’a haber verilmiştir. Saygıdeğer bir ilim adamı olan Erdoğan, Eyüp’e götürülmüş ve söz konusu taş kendisine yerinde gösterilmiştir. Taşın sanatsal ve tarihî kıymetini hemen kavrayan Erdoğan, bu eserin müzeye nakledileceği vaadinde bulunmuş ve bu düşünce büyük bir sevinçle karşılanmıştır.
Ne yazık ki, müze müdürünün bir süre sonra hastalanması ve ardından emekliye ayrılması, bu iyi niyetli girişimin hayata geçirilmesine engel olmuştur. Daha sonra İstanbul Ansiklopedisi’nin hazırlanma süreciyle meşgul olunması, bu çok değerli mezar taşının uzun süre unutulmasına yol açmıştır.
Kayıp Bir Sanat Eseri
1937 yılında kabir taşının resmini yapmak amacıyla tekrar mezarlığa gidildiğinde, acı bir gerçekle karşılaşılmıştır: Taş kaybolmuştur. Yapılan araştırmalar sonucunda, çevredeki bazı mezar taşlarının kırılarak mezarlık duvarlarının onarımında kullanıldığı öğrenilmiştir. Büyük bir ihtimalle bu eşsiz sanat eseri de aynı akıbete uğramış, geri dönüşü olmayan bir şekilde yok edilmiştir Guided Tours Turkey.
Bu olay, İstanbul’un kültürel mirasına verilen zararın acı bir örneği olarak kayıtlara geçmiştir. Sanat değeri çok yüksek olan bu kabir taşı, zamanında korunabilseydi bugün bir müzede sergileniyor olabilirdi.
Kabir Taşının Kitabesi ve Anlamı
Aşağıda yer alan satırlar, bu kaybolan kabir taşının kitabesinin aynen istinsah edilmiş hâlidir. Metin, bir babanın evladına duyduğu derin acıyı ve sevgiyle yoğrulmuş sanat anlayışını açıkça yansıtır:
“Hüvelbâki.
Ey ziyaretçi! Bu nazlı gencin kabri önünden geçerken bir an dur.
Dua ederek, ayrılık gözyaşlarıyla işlenmiş güllere bak.
Henüz ömrünün baharında, on beş yaşında iken solan bu ince gül için
Müminlerin ve müminelerin ruhları adına bir Fatiha oku.
Her yaprağı yakan bir ah,
Her dikeni ayrılığın sessiz bir haykırışıdır.”
Bu satırlarda, Taşçı Atâ Efendi’nin, henüz on beş yaşında vefat eden oğlu Ahmed Necmeddin Efendi için duyduğu derin keder açıkça hissedilir. Mekteb-i Bahriye öğrencisi olan bu genç, ömrünün baharında hayata veda etmiş; geride ise babasının mermeri bir kuyumcu hassasiyetiyle işlediği bu hüzünlü ama zarif anıtı bırakmıştır.
Kültürel Hafızamızdan Silinen Bir Değer
Bu kabir taşı, yalnızca bir mezar taşı değil; bir babanın gözyaşlarıyla şekillenmiş bir sanat eseriydi. Kaybolması, İstanbul’un taş işçiliği geleneği açısından telafisi mümkün olmayan bir kayıptır. Bugün geriye sadece bu satırlar ve anlatılan hatıra kalmıştır. Bu olay, kültürel mirasın korunmasının ne kadar hayati olduğunu bir kez daha hatırlatmaktadır.